Khi trời mưa, những đầu thú đá dưới nền ba đại điện ở Tử Cấm Thành có thể dẫn nước ra ngoài, tạo nên cảnh tượng thường được gọi là “ngàn rồng phun nước”. Hình ảnh ấy khiến câu “600 năm không ngập” được nhắc lại nhiều lần. Tuy nhiên, có một khác biệt cần làm rõ giữa khả năng tiêu thoát nước của công trình và khẳng định rằng nơi đây chưa từng đọng nước.

Tử Cấm Thành có thật 600 năm không ngập?
Không nên hiểu câu này theo nghĩa tuyệt đối. Ngày 22/7/2023, phía tây sân Từ Ninh Cung từng đọng nước cục bộ sâu tới 17 cm. Tân Kinh báo ngày 31/7/2023 dẫn thông tin từ đại diện Cố Cung về sự việc. Nước sau đó được xử lý; đây không phải bằng chứng cả quần thể cung điện chìm trong nước, nhưng đủ để bác bỏ cách nói “chưa bao giờ có đọng nước”.
Từ câu chuyện ấy, điều đáng tìm hiểu là cách nước rời khỏi nền điện, đi qua các sân và thoát ra hệ thống bên ngoài. Khi quan sát theo hướng này, du khách sẽ thấy công năng của những chi tiết vốn thường chỉ được chú ý vì hình dáng trang trí.

Nước đi từ nền điện ra ngoài bằng cách nào?
Nghiên cứu về thoát nước cung điện và vườn hoàng gia được đăng trên website Bảo tàng Cố Cung mô tả nền cao của điện Thái Hòa và các độ dốc giúp dẫn mưa ra mép nền. Quanh ba tầng nền của ba đại điện có 1.142 lỗ thoát nước trang trí hình đầu ly, thường được gọi phổ thông là đầu rồng.
Nói cách khác, phần điêu khắc nhìn thấy từ sân có một nhiệm vụ thực tế: đưa nước ra khỏi nền đá. Khi có dòng nước chảy qua miệng đầu thú, đường đi của nước hiện ra rất rõ. Vào ngày khô ráo, bạn vẫn có thể quan sát vị trí các đầu thú ở mép nền để hiểu mối liên hệ giữa trang trí và công năng.
Bên dưới và giữa các sân còn có mạng rãnh hở, rãnh ngầm nối về sông Kim Thủy. Các số liệu được công bố trong bài Tân Kinh báo nói trên cho biết tổng chiều dài rãnh nước cổ còn lại vượt 15 km, trong đó phần ngầm gần 13 km. Cảnh “rồng phun nước” vì thế chỉ là phần dễ thấy của cả một mạng lưới.

Vì sao hệ thống vẫn cần con người bảo dưỡng?
Một lối thoát nước được thiết kế hợp lý vẫn có thể hoạt động kém khi bị tắc. Khi dừng ở sân điện, có thể hình dung một dòng chảy liên tục: nước xuống nền, vào rãnh, đi qua điểm nối rồi ra dòng sông. Nếu một đoạn bị chặn, các đoạn phía trước cũng chịu ảnh hưởng. Bởi vậy, khả năng thoát nước luôn gắn với tình trạng vận hành của cả mạng lưới.
Đối với du khách, cách tham quan thiết thực là quan sát từ đường đi được phép và mang rác theo đến nơi thu gom. Không cần đến đúng một cơn mưa lớn mới hiểu được hệ thống. Vào ngày trời quang, bạn có thể nhìn rõ các tầng nền, rãnh và khoảng sân, đồng thời nghe hướng dẫn viên giải thích mà không phải đứng trên đá ướt.

Lên lịch tham quan khi Bắc Kinh có mưa
Nếu đang chuẩn bị du lịch Bắc Kinh, hãy để lịch trong ngày có khoảng linh hoạt và xem thông báo mở cửa trước khi đi. Một chuyến du lịch Trung Quốc theo chủ đề kiến trúc có thể đưa câu chuyện thoát nước vào phần thuyết minh, nhưng không nên lấy việc gặp “ngàn rồng phun nước” làm điều kiện phải có của chuyến tham quan.

Câu hỏi thường gặp về thoát nước Tử Cấm Thành
Có thể khẳng định Tử Cấm Thành chưa từng ngập không?
Không. Đã có thông tin về đọng nước cục bộ, trong đó có sự việc ngày 22/7/2023 ở sân phía tây Từ Ninh Cung. Cần phân biệt đọng nước tại một vị trí với ngập toàn bộ quần thể.
Con số 1.142 nói đến điều gì?
Đó là số lỗ thoát nước có tạo hình đầu ly quanh ba tầng nền của ba đại điện trong nghiên cứu đăng trên website Cố Cung. Không nên hiểu là số đầu thú thoát nước của toàn bộ cung điện.

Có cần đến vào ngày mưa mới thấy được thiết kế này?
Không. Ngày khô ráo vẫn có thể quan sát các đầu thú, tầng nền và rãnh từ khu vực được phép. Dòng nước qua đầu thú chỉ xuất hiện khi có điều kiện mưa phù hợp.
Có thể thiết kế chuyến đi tìm hiểu kiến trúc cung điện không?
Bạn có thể đề nghị một tour độc bản ưu tiên kiến trúc và lịch sử, với khoảng dừng phù hợp cho cả nhóm. Việc thực hiện tuyến cần căn cứ quy định mở cửa và thời tiết trong ngày.

Đơn vị nào tổ chức tour du lịch Bắc Kinh?
Cùng Đi Du Lịch (Let Me Travel) là nhà tổ chức tour chuyên nghiệp, chất lượng, uy tín tại Thành phố Hồ Chí Minh, chuyên tổ chức tour VVIP, du lịch MICE và tour độc lạ. Bạn có thể gửi số người, ngày đi và nhu cầu tìm hiểu kiến trúc để được tư vấn. Khi chọn công ty du lịch uy tín tại TP HCM, nên làm rõ phương án điều chỉnh lịch nếu thời tiết ảnh hưởng tham quan; dịch vụ visa có thể được trao đổi từ giai đoạn chuẩn bị.




