Chúng tôi dừng xe vì sầu riêng. Vậy mà thứ tôi nhớ nhất sau buổi chiều ấy lại là một chiếc bánh nóng và mùi khói củi.

Chuyến xe của đoàn Cùng Đi Du Lịch đang đi qua một vùng quê Myanmar. Nắng đã nhạt, cảnh vật hai bên đường lặng lẽ trôi qua cửa kính. Bỗng các cô, các chị trên xe xôn xao khi nhìn thấy những sạp sầu riêng bày ngay bên vệ đường đất đỏ.

Thế là cả đoàn dừng lại.

Một trạm nghỉ tình cờ trong chuyến du lịch Myanmar, ban đầu chỉ để thưởng thức chút hương vị bên đường. Tôi không ngờ mình lại tìm thấy ở đó một góc Bình Phước của hơn 45 năm về trước.

Một hàng quán ven đường Myanmar níu chân cả đoàn

Dưới những tấm bạt che nắng, sầu riêng được xếp ngay ngắn. Mùi thơm quen thuộc khiến điểm dừng xa lạ bỗng trở nên gần gũi. Mọi người vừa ngắm trái cây, vừa chuyện trò, sự hào hứng từ trên xe vẫn còn nguyên.

Ở gần đó, mấy người phụ nữ đang làm bánh bên bếp củi.

Một chị trong đoàn tò mò đến mua thử. Tôi nhìn theo, rồi ánh mắt cứ ở lại nơi bàn tay người bán: múc bột, rót vào khuôn, chờ bánh chín, lấy bánh ra. Những động tác nối tiếp nhau gọn gàng, quen thuộc đến mức dường như không cần nghĩ.

Chiếc khuôn đất nung đã sẫm màu khói. Bên cạnh là mẹt tre đựng những chiếc bánh vừa làm xong. Bếp vẫn cháy, người bán vẫn đều tay giữa câu chuyện của khách và tiếng xôn xao nơi hàng quán.

Có lẽ với chị, đó chỉ là một buổi bán hàng như nhiều buổi khác. Với tôi, khung cảnh ấy lại khiến bước chân chậm hẳn.

Chiếc bánh bột gạo và mùi khói đánh thức ký ức

Những chiếc bánh nhỏ được làm từ bột gạo, có chút nhân giản dị, còn nóng khi đến tay khách. Tôi không ghi lại tên gọi địa phương của món bánh, nên xin gọi theo điều mình nhớ: bánh bột gạo nướng khuôn đất.

Tên bánh có thể khác, cách làm có thể không giống hoàn toàn với món quê nhà. Nhưng mùi bột chín quyện với khói củi thì thân thuộc quá.

Cầm chiếc bánh trên tay, tôi bỗng nhớ đến những buổi chiều ở Bình Phước. Ký ức đến nhanh, chẳng cần một lời nhắc. Chỉ một làn khói, một chiếc khuôn sẫm màu và đôi tay thoăn thoắt bên bếp đã đủ đưa tôi về một thời rất xa.

Hơn 45 năm trước, quê tôi cũng có những góc chợ và những bếp bánh như thế.

Từ một góc quê Myanmar, nhớ những buổi chiều Bình Phước

Ngày ấy, cuộc sống còn nhiều thiếu thốn. Những người bà, người mẹ, người chị tôi nhớ thường gắn với một công việc đang làm dở: ngoài vườn, trong bếp, ở chợ, lúc nào cũng tất bật.

Bên lò bánh, hơi nóng phả lên gương mặt, mồ hôi thấm trên trán. Bàn tay vẫn múc bột, đổ bánh xèo, bánh khọt, trở bánh rồi xếp ra. Những việc bình thường đến mức khi còn nhỏ, tôi cứ nghĩ chúng sẽ ở đó mãi.

Lũ trẻ chúng tôi chơi đến lấm lem, tóc ám mùi nắng, rồi lại đứng quanh mép lò. Mắt nhìn vào khuôn, chờ một chiếc bánh chín, có khi chỉ mong được một miếng rìa cháy xém.

Hồi ấy, một miếng bánh nóng cũng đủ làm vui cả buổi chiều.

Bây giờ nghĩ lại, thứ mình nhớ không chỉ là vị bánh. Đó còn là dáng người ngồi bên bếp, là cảm giác được đứng gần, được chờ đợi và biết thế nào cũng có phần cho mình.

Giữa một hàng quán Myanmar, những hình ảnh tưởng đã nằm yên ấy bỗng trở về rõ ràng. Tôi nhìn người phụ nữ đang làm bánh mà nhớ những người phụ nữ của quê mình.

Sự gần gũi nằm ở đôi bàn tay người làm bánh

Tôi không biết cuộc sống của người bán bánh hôm ấy ra sao, nhà chị ở đâu hay mỗi ngày bắt đầu nhóm bếp từ mấy giờ. Một lần dừng chân không đủ để hiểu hết đời sống của một người, càng không đủ để nói thay cho cả một vùng quê.

Điều tôi nhận ra chỉ là sự thân thuộc trong công việc: đôi tay làm không ngừng, mắt trông chừng bánh, người ngồi sát bếp để kịp lấy mẻ vừa chín.

Khung cảnh ấy gợi nhớ tuổi thơ tôi. Đó là một liên tưởng riêng, không phải sự so sánh rằng Myanmar hôm nay giống Việt Nam của mấy chục năm trước.

Mỗi nơi có cuộc sống và nhịp đi của mình. Có lẽ chúng tôi gặp nhau ở một điều giản dị hơn: sự chăm chút của người làm ra món ăn và niềm vui của người được nhận một chiếc bánh còn nóng.

Du lịch Myanmar có những điều đáng nhớ ngoài đền tháp

Khi chuẩn bị một chuyến đi, chúng ta thường nhớ tên các điểm tham quan. Nhưng lúc trở về, ký ức đôi khi lại chọn giữ những điều rất nhỏ.

Với tôi, trong chuyến đi này, đó là một lần dừng xe không định trước.

Nếu hôm ấy không có ai nhìn thấy sầu riêng, có lẽ chúng tôi đã đi qua. Tôi sẽ không đứng cạnh bếp bánh, không ngửi thấy mùi khói ấy và cũng không có dịp kể lại một mảnh tuổi thơ Bình Phước trong câu chuyện về Myanmar.

Chính những cuộc gặp đời thường như vậy làm trải nghiệm có thêm chiều sâu. Mình đến một nơi để xem cảnh, rồi một món ăn, một công việc quen thuộc lại khiến mình nghĩ về gia đình, về những người đã nuôi mình lớn.

Có những chuyến đi giúp ta biết thêm về thế giới. Có những khoảnh khắc trên đường khiến ta hiểu rõ hơn điều mình vẫn thương nhớ.

Những câu hỏi nhỏ từ câu chuyện du lịch Myanmar

Ngoài tham quan đền chùa, du lịch Myanmar có gì để tìm hiểu?

Ẩm thực và sinh hoạt địa phương cũng có thể mang đến những cuộc gặp đáng nhớ. Trong chuyến đi được kể ở đây, đoàn Cùng Đi Du Lịch dừng tại hàng quán ven đường, thưởng thức trái cây và bánh nóng, qua đó có dịp quan sát công việc của người bán hàng.

Chiếc bánh trong bài có phải bánh khọt Myanmar không?

Chưa đủ thông tin để khẳng định. Người kể không ghi lại tên món bằng tiếng địa phương; hình ảnh khuôn đất và cách đổ bánh chỉ gợi nhớ bánh khọt, bánh xèo ở quê nhà. Vì vậy, bài dùng tên mô tả “bánh bột gạo nướng khuôn đất”, không xem đây là tên món chính thức.

Điểm dừng này nằm ở đâu tại Myanmar?

Đây là một hàng quán ven đường trong hành trình của đoàn, nhưng lời kể không ghi lại tên làng hoặc địa chỉ cụ thể. Do đó, không nên dùng bài viết như chỉ dẫn để tìm đúng hàng bánh.

Tour của Cùng Đi Du Lịch có thể kết hợp tìm hiểu đời sống địa phương không?

Khách có thể trao đổi mong muốn về ẩm thực, văn hóa và những trải nghiệm đời thường khi được tư vấn chương trình. Điểm dừng cụ thể cần phù hợp với điều kiện hành trình và sự đón tiếp của người dân; khoảnh khắc tình cờ trong bài không phải dịch vụ được mặc định có trong mọi tour.

Một thoáng hồn quê, mang theo trên đường về

Buổi chiều ấy, chúng tôi dừng xe để ăn sầu riêng. Tôi lại mang theo một nỗi nhớ đã lâu không gọi thành tên.

Chiếc bánh có vị ngòn ngọt, bùi bùi. Mùi khói củi khiến tôi nhớ bếp quê. Còn bàn tay người phụ nữ bên khuôn bánh làm tôi nhớ những người từng ngồi như thế, tảo tần như thế, trong tuổi thơ mình.

Đi xa rồi mới thấy, ký ức về quê nhà đôi khi nằm trong những điều bé đến mức không thể ghi thành một mục trong lịch trình.

Một chuyến xe ngang qua. Một lần dừng chân. Một chiếc bánh vừa chín.

Vậy mà đủ để tôi gặp lại Bình Phước, giữa một buổi chiều Myanmar.

Cùng Đi Du Lịch – đi để khám phá những vùng đất mới, và đôi khi, để nhận ra quê nhà vẫn ở rất gần trong lòng mình.